Խառը թվեր 

Բնական թվերի և կանոնավոր կոտորակների գումարը կոչվում է խառը թիվ։ Խառը թվի գրառմանական մեջ եղած  բնական թիվը  կոչվում է  խառը թվի ամբողջ մաս, իսկ կոտորակը` կոտորակային մաս։ 

Օրինակ՝  

235𝟑𝟓-ը խառը թիվ է, 2-ը ամբողջ մասն է, իսկ 35𝟑𝟓-ը կոտորակային։ Կարդացվում է՝  երկու  ամբողջ երեք  հինգերորդ։

235𝟑𝟓=2+35𝟑𝟓

Ինչպես  անկանոն  կոտորակը  գրենք խառը թվի տեսքով․ 

19։2=9(1մն․) 192𝟏𝟗𝟐=912𝟏𝟐

Ինչպես  խառը թիվը  գրենք անկանոն  կոտորակի  տեսքով․ 

41 2𝟏 𝟐=4‧2+12𝟒‧𝟐+𝟏𝟐=92𝟗𝟐

Առաջադրանքներ 

• Խառը թիվը  ներկայացրեք  բնական թվի և կանոնավոր կոտորակների գումարի տեսքով․ 

Օրինակ՝ 235𝟑𝟓=2+35𝟑𝟓

1525𝟐𝟓 = 15 + 2/5

11037𝟑𝟕= 110 + 3/7

29/11𝟗𝟏𝟏= 2 + 9/11

• Թվերի գումարը գրի առեք խառը թվի տեսքով․ 

Օրինակ՝ 4+15=415𝟏𝟓=𝟒𝟏𝟓

12+315𝟑𝟏𝟓 = 12 3/15

117+725𝟕𝟐𝟓 = 117 7/25

120+13115𝟏𝟑𝟏𝟏𝟓 = 120  13/115

• Անկանոն  կոտորակը  գրենք խառը թվի տեսքով․ 

Օրինակ՝ 19։2=9(1մն․) 192𝟏𝟗𝟐=912𝟏𝟐323𝟑𝟐𝟑 = 30  2/3  32 : 3 = 30 (2 մն.)125𝟏𝟐𝟓= 2/5

12 : 5 = 10 (2մն.) 

• Խառը թիվը  գրենք անկանոն  կոտորակի  տեսքով․ 

Օրինակ՝ 41 2𝟏 𝟐=4‧2+12𝟒‧𝟐+𝟏𝟐=92𝟗𝟐

2712𝟕𝟏𝟐=   31/12       2 x 12 + 7 = 31 

5930𝟗𝟑𝟎= 159/30     30 x 5 + 9 = 159

71130𝟏𝟏𝟑𝟎=  221/30     7 x 30 + 11 = 221

31522𝟏𝟓𝟐𝟐=  22/81        3 x 22 + 15 = 81

ԱՐԵԳՆ ՈՒ ԵՂԲԱՅՐՆԵՐԸ ԳՆՈՒՄ ԵՆ ՀԱԶԱՐԱՆ ՀԱՎՔԸ ՈՐՈՆԵԼՈՒ

Արան թագավորը երեք որդի է ունենում` մեծ,  միջնեկ, փոքր: Փոքրի անունն Արեգ է լինում: Թագավորը կանչում է որդիներին: Որդիքը գալիս են, գլուխ են վեր բերում, առաջին կանգնում: Ասում է.
— Այ որդիք, տեսնո՞ւմ եք, մեր տերության զարդն ու փառքը փչացավ: Մեր այգու միակ ճարն ու հնարը Հազարան Հավքն է, որ ապրում է Կախարդական աշխարհքում: Կտրիճ տղերք եք, նժույգները նստեք, զենքերն առեք, գնացեք Կախարդական աշխարհքը, Հազարան Հավքը գտեք, որ մեր Այգում երգի, որ նորից փուշը վարդ դառնա, գազանը` մարդ:
Հետո միտք է անում ու ավելացնում.
— Իսկ դու, Արեգ, դեռ փոքր ես, մնա տանը :
Մեծ տղեն ու միջնեկ տղեն ձի են նստում, ճամփա ընկնում: Փոքր ախպերն էլ է ուզում գնա, չեն թողնում: Բայց չի լինում. ինչ անում-չեն անում, չեն կարողանում հետ պահել. սա էլ վեր է կենում նրանց հետևից գնում:

Շարունակել կարդալ “Հազարյան Հավք” →

/Կոտորակներ թեմայի ամփոփում ՀամարիչՀայտարարՀամարիչՀայտարար 

1. Գումարեք կոտորակները։ 

2097+5297𝟐𝟎𝟗𝟕+𝟓𝟐𝟗𝟕 = 72/97512+34𝟓𝟏𝟐+𝟑𝟒 =14/12 = 7/665+413𝟔𝟓+𝟒𝟏𝟑 = 98/65725+415𝟕𝟐𝟓+𝟒𝟏𝟓  = 41/75

2. Կատարեք կոտորակների հանում։ 

630922−602922𝟔𝟑𝟎𝟗𝟐𝟐−𝟔𝟎𝟐𝟗𝟐𝟐 = 28/92254−328𝟓𝟒−𝟑𝟐𝟖 =  35/28 — 3/28 = 32/28 = 8/7

[4,28] = 28 

28 : 4 = 7 

28 : 28 = 1 
 1−57𝟏−𝟓𝟕 = 2/763−711𝟔𝟑−𝟕𝟏𝟏 = 66/33 — 21/33 = 45/33 

[3, 11] = 33 

33 : 3 = 11 

33 : 11 = 3 64−56𝟔𝟒−𝟓𝟔 = 36/24 — 20/24 = 16/24 = 8/12

[4, 6] = 24 

24 : 4 = 6 

 24 : 6 = 4 

3. Կատարեք բազմապատկում․ 

611⋅730611·730 = 42/330 

22‧ 522 522 = 5 

4. Թիվը ներկայացրեք երկու սովորական կոտորակների արտադրյալի տեսքով․ 

36283628 

9×4 + 7/4 

5. Կատարեք բաժանում։ 

418։1518418։1518 = 4/18 x 18/15 = 4/15 10։20910։209 = 10 x 9/20 = 90/20 = 9/2 1764:171764:17 = 

6․  Կրճատեք կոտորակները․ 

• 50755075 = 2/3 

• 16401640 = 8/20 

• 28352835 = Չի կրճատվում 

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1. Ինչո՞ւ Աստված լսեց պառավի անեծքը:

Ասստվածը շատ հասկացավ պառավի իրավիճակը և դրա համար ել լսեց:

1. Պտուղ, այգի, աշխարհ, լույս, չար բառերից կազմի՛ր բարդ բառեր:

պտղային, տնայգի, լուսամփոփ, չարահեղ,

1. Արև, հող, ջուր բառերը դարձրո՛ւ ածանցավոր:

արևային, ջրային, հողային

1. Հատվածից դո՛ւրս գրիր հոգնակի թվով գոյականներ։

մարդիկ գիտունիներ, իմաստուններ, փնջեր, ծառաներ:

1. Բացատրի՛ր սիրտը ուզել, սիրտը չհովանալ դարձվածքները:

Սիրտը չհովանալ — ինչ որ բանով չբավարարվել

Սիրտը ուզել — այդ պահին ինչ որ բան ցանկանալ

1. Սրտի մասին գրի՛ր ուրիշ դարձվածքներ: Օգտվիր դարձվածքների բառարանից։

Սիրտ գողանալ — այնպես անել, որ ինչ որ մեկը քեզ սիրահարվի

Սիրտ մտնել

սիտը ասել

• Ի՞նչ կարծիք կազմեցիր այգեպանների մասին. բնութագրի՛ր նրանց:

Այգեպանները անգութ մարդիկ էին և նրանք չէին հասկացել թագավորի այգու իմաստը:

• Ի՞նչ զգացիր պատմությունը կարդալիս:

Ես շատ տխրեցի, որովհետև անգութ այգեպանների պատճառով տղան սիրտը չհովացած մահացավ:

 Լոռե վանքը կառուցվել է 6 դարի սկզբում: Միջնադարում, տեղակայված լինելով առևտրական ուղիների խաչմերուկում, Լոռիում ապրել է տասը հազարից ավել մարդ: Հետագա բազմաթիվ նվաճումների և ավերածություններից հետո 18 դարում Լոռին կորցրեց իր ռազմավարական նշանակությունն և ժամանակի ընթացքում բնակչության թիվը նվազեց: 1920-30-թվականներին ամրոցի բնակիչները հիմնեցին գյուղ՝ Լոռի բերդ: Սկսած 1966 թվականից այստեղ իրականացվում են պեղումներ, որոնց արդյունքում հայտնաբերվել են երկու բաղնիք, երկու լողավազան և այլ եզակի ճարտարապետական հուշարձաններ: Այսօր Լոռե բերդը այցելում են զբոսաշրջիկներ տարբեր երկրներից, քանի որ բացի պատմական արժեքից այն ուշագրավ է նաև իր գեղեցիկ բնական լանդշաֆտով:

Կոտորակներ թեմայի ամփոփում 

[Equation] 

1. Գումարեք կոտորակները։ 

[Equation] = 22/17 

[Equation] =  7/5 

[16, 8] = 16 

16 : 16 = 1 

16 : 8 = 2 

1. 0[Equation] = 23/14 

[3, 11] = 33 

33 : 11 = 3 

33 : 3 = 11 

2. [Equation]  =Կատարեք կոտորակների հանում։ 

[Equation] = 28/172 

[Equation] = 35/30 = 7/5 

[30, 10] = 2 

30 : 2 = 15 

10 : 2 = 5 

[Equation] = 139/38  

[Equation] = 76/35  

2. Կատարեք բազմապատկում․ 

[Equation] =  28/216 

12‧[Equation] = 60/ 208 

3. Թիվը ներկայացրեք երկու սովորական կոտորակների արտադրյալի տեսքով․ 

[Equation]    7×2 + 6×3 

4. Կատարեք բաժանում։ 

[Equation]7/50 

[Equation] = 21 

[Equation] = 1/23 

5. Աստղանիշի  փոխարեն  ի՞նչ  թիվ  գրելու  դեպքում  կստացվի   հավասարություն։ 

[Equation] 

=15/16 

[Equation] 

60 /150 

7․  Կրճատեք կոտորակները․ 

• [Equation] = 7/3 
• [Equation] = 4/5 

• [Equation] = 3/4 

Ինքնաստուգում ՀամարիչՀայտարարՀամարիչՀայտարար 

1. Գումարեք կոտորակները։ 

120160+42160𝟏𝟐𝟎𝟏𝟔𝟎+𝟒𝟐𝟏𝟔𝟎 = 162/160
1320+34𝟏𝟑𝟐𝟎+𝟑𝟒 = 28/2023+45𝟐𝟑+𝟒𝟓 =   22/15

[3, 5] = 15 

15 : 3 = 5 

15 : 5 = 3 516+712𝟓𝟏𝟔+𝟕𝟏𝟐= 60/35+

[16,12]=48 

2. Կատարեք կոտորակների հանում։ 

330180−142180𝟑𝟑𝟎𝟏𝟖𝟎−𝟏𝟒𝟐𝟏𝟖𝟎 = 188/1801315−35𝟏𝟑𝟏𝟓−𝟑𝟓 = 13/15-9/15=4/15

[15,5]=15 

15 : 15=1 

15:5 =3 1511−37𝟏𝟓𝟏𝟏−𝟑𝟕  = 105/77 — 33/77 = 72/77

[11, 7] = 77 

77 : 11 = 7 

77 : 7 = 11 1310−38𝟏𝟑𝟏𝟎−𝟑𝟖 = 104/80 — 30/80 = 66/80

[10, 8] = 80 

80 : 10 = 8 

80 : 8 = 10 

3. Կատարեք բազմապատկում․ 

46⋅51246·512 = 20/72 

4‧ 1518 1518 = 60/18 

4. Թիվը ներկայացրեք երկու սովորական կոտորակների արտադրյալի տեսքով․ 

32283228=  4/7 x  8/4 

5. Կատարեք բաժանում։ 

2410։472410։47 = 24/10 : 7/4 = 7/6 2713:272713:27

6. Աստղանիշի  փոխարեն  ի՞նչ  թիվ  գրելու  դեպքում  կստացվի   հավասարություն։ 

825‧∗=127825‧∗=127 ∗։2536=811∗։2536=811

7. Թվերը  բերել  ընդհանուր  հայտարարի և դասավորել  նվազման կարգով։ 

214, 17, 58, 724214, 17, 58, 724