Հայոց լեզու 5

Գիրք — Գիրքը կարելի է ասել պահոց է որտեղ պավում է մարդկանց մտքերը: Գրքի հիմանական իմաստը տալ մարդուն ինֆոռմացիա: Կան գրքի տարբեր տեսակներ գեղարվեստական, ուսումնական, գիտական, բնագիտական, փիլիսոփայական, տեղեկատվական

Դիմակ — Մարդիկ դիմակը կրում էին կամ երեսը պաշտպանության համար կամ անձը թաքցնելու համար: Իսկ հիմա կրում ենք Կորոնավիրոս չվարագվելու համար:

Դերսան — Այն մարդն է ով որ դեր է կատարում թատրոնի կամ ֆիլմերի մեջ:

Ընկույզ — Ընկույզը դա ընդեղեն է: Օգտագործում են տորթերի մեջ:

Ժպիտ — Ժպիտը դա մարդու արձագանքությունն է:

Երեխա — Երեխան դա փոքր մարդն է միշտ ցածրհասակ:

Սարի կտարին ինչվոր բան էր փայլում:

Այս մարդը խելք չունի:

Գրքի առաջին մասը շատ հետաքրքիր էր:

Իսկ ով էր ձեր ղեկավարը որոտաց զորավարը դիմելով գլխիկորբ զինվորներին:

Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի վրա:

Գերանի ծայրից բռնիր:

Ծաղիկների հոտը ինձ մի հին երգ է հիշեցնում:

Արևելեցի կինն ինչու է փակում դեմքը

Զորքը հավաքել էր բերդն ու սպասում էր հրամանին:

Թագավորը հավքել էր բոլոր հպատակներին, որ առաջինը ինքն ավետիս

Տհաճ պատմության մեջ ընկանք:

Միալար անձրևներից և մառախուղից հետո վրջապես մի պայծառ օր բացվեց:

Մրջյունն ու շաքարավազը

Մրջյունն ու շաքարավազը

Առաջադրանք՝

Առանձնացրո՛ւ պատմության հերոսներին և բնութագրի՛ր նրանց։շ

Մրջյունիկը — Նա շատ ժլատ է: Իմ կարծիքով նա շատ է սիրում ուտել շաքարավազ: նա շատ շուտ է հոգնում և սովածանում, նա չի սիրում մարզանք անել, նա ուղակի ստիպված էր մարզվում պատմվածքի մեջ:

Մորաքուր — Մորաքույրը շատ բարի էր, որովհետև նա շաքարավազը դրեց դռան տակ, որպեսզի բոլոր մրջունիկները կարողանան հանգիստ ուտել, այլ ոչ թե մտնեն դարակի անցքի մեջ հետո մտնեն դարակ և երկար ժամանակ դուրս չգան այնտեղից:

Մրջյունն ու շաքարավազը

 Մրջյունն ու շաքարավազը

Առաջադրանք՝

Մի քանի նախադասությամբ ավարտի՛ր միտքը՝ ,,Ժլատը նա է, ով…,,:

Ժլատը նա է, ով շատ է սիրում ուտել: Ժլատները սովորոբար թմբլիկ են, Նրանց թշերը միշտ ուռած են և կարմիր: Նրանք հենց տենում են ասենք թե <<Հոթ — դոգ>> նրանց լոզերը սկսում են թափել: Եվ նրանք այնպես են նայում նրանց վրա, իփր կյանքում չեն կերել, բայց իրկանում նրանք շաբաթը հիսուն անգամ սնվում են դրանով: 🍕🍔🍟🌭

Հայոց լեզու 5 — ի առաջադրանքներ

Ա — րա — հետ, կա — ծան, հե — րոս, բե — րան — բաց, ար — կա — ծա — յին, Ար — դա — րա — դատ, կար — գա — պահ, հեր — թա — կան, մա — տա — կա — րա — րել , Ա — զատ — ա — սեր։

 

Տե — րև = տերև, Ա — րև — մուտք = արևմուտք, Ա — րև — կող = արևկող, Տա — թև = Տաթև

Տե — րե — վա — թափ = տերևաթափ, Անձ — րե — վա — յին = անձրևային, Ա — րե — վոտ = արևոտ, Հե — վալ = հեվալ, Բե — վե — ռա — յին = բևեռային, Ձե — վա — կան = ձևական, Թե — վա — վոր — Թևավոր, Ո — ղե — վոր = ուղևոր, Սե — վա — նալ — Սևանալ։

 Սևուկ , թեթևություն , անձրև, բարևել, կարևոր, արևշող, թևանցուկ, տևական, թեթև:

Սև — ուկ, թե — թև — ութ — յուն, ան — ձրև, բար — և — ել, կար — և — որ, ար — և — շող, թև — ան — ցուկ, տև — ակ — ան, թե — թև:

Խորհուրդ Գոջիին

 «Գոճին, որ սովորել էր թռչել»

Առաջադրանք՝

Փորձի՛ր մի քանի խորհուրդ տալ գոջիին, որ նա երբեք չտխրի։

Գոջի, լսիր, մի տխրիր: Ես հասկանում եմ քեզ, որ դա քո երազանքն է, բայց կյանքն է տենց: Մարդիկ և գոջիները քայլում են, օձերը սողում են, թռչուները թռչում են և այլն:

«Գոճին, որ սովորել էր թռչել»

 «Գոճին, որ սովորել էր թռչել»

Պամվածքից դուրս գրի՛ր՝

ա․պատմողական և հարցական նախադասություններ,

Պատմողական: Մի անգամ Իկար անունով գոճին եկավ Կախարդական աղբյուրի մոտ եւ խնդրեց, որ նա կատարի իր ցանկությունը։

Հարցական: Չէ՞ որ դու, այնուամենայնիվ, կարողացար Թ Ռ Չ Ե Լ։

բ․ երեքական  գոյական, ածական, բայ։

Բայ — թռչել, սովորել, ասել:

Ածական — կախարդական, հիանալի, սիրելի:

Գոյոկան — աղբյուր, գոջի, բզեզիկ:

Տնային աշխատանք

Однажды два друга поспорили, и один из них дал пощёчину другому. Последний, чувствуя боль, но ничего не говоря, написал на песке:

— Сегодня мой самый лучший друг дал мне пощёчину.

Они продолжали идти, и нашли оазис, в источнике которого решили искупаться. Тот, который получил пощёчину, стал тонуть, но друг его спас. Когда он пришёл в себя, написал на камне: «Сегодня мой самый лучший друг спас мне жизнь».

Тот, кто дал пощёчину и который спас жизнь своему другу спросил его:

— Когда я тебя обидел, ты написал на песке, а теперь ты пишешь на камне. Почему?

Друг ответил:

— Когда кто-либо нас обижает, мы должны написать это на песке, чтобы ветры могли стереть это. Но когда кто-либо делает что-либо хорошее, мы должны выгравировать это на камне, чтобы никакой ветер не смог бы это стереть.

Ես ոզեցի թարգմանաել այս առակը:

Մի օր անապատում երկու ենկերներ վիճեցին և մեկը մյուսին ապտակեց: Վերջին զգացողությունը ցավներ և ոչինչ չասելով ավազի վրա գրեց

<<Իմ ամենալավ ենկերը ապտակեց ինձ>>:

Եվ քիչ անց նրանք գնացին և գտան օազիս, հետո որոշեցին լողալ և ով որ ապտակ էր ստացել սկսեց խորտակվել, իսկ նրա ընկերը փրկեց նրան: Ուշքի գալուց հետո նա քարի վրա գրեց

<<Իմ ամենալավ ընկերը փրկեց իմ կյանքը>>:

Ով որ փրկեց նրան ասաց:

-Իսկ ինչու, երբ ես քեզ ապտակեցի գրեցիր ավազի վրա, իսկ երբ ես քեզ փրկեցի գրեցիր քարի վրա:

-Երբ դու ինձ ապտակեցիր ես գրեցի ավազի վրա, որպեսզի քամին քշի տանի և մենք մոռանանք այդ մասին, իսկ երբ դու ինձ փրկեցիր ես գրեցի քարի վրա, որպեսզի ոչ մի քամի չ վերացնի քո արարքը:

Թվի բաժանելիության հայտանիշները

Թվի բաժանելիությունը 2-ի

Թիվը բաժանվում է 2-ի, եթե նրա միավորների կարգում գրված թիվը զույգ է, կամ զրո է։ Օրինակներ՝ Առանց բաժանման հաշվեկանոնից օգտվելու կարող ենք ասել, որ 46  և  102 թվերը բաժանվում են 2-ի, քանի որ նրանց միավորների կարգում գրված թիվը զույգ է, 100-ը նույնպես բաժանվում է 2-ի, քանի որ նրա միավորների կարգում գրված թիվը 0 է։ Ստուգում՝ 46։2=23 102։2=51,  100։2=50։

 Թվի բաժանելիությունը 5-ի

 5-ի բաժանվում է այն թիվը, որի գրառումը վերջանում է 0-ով կամ 5-ով։

Օրինակներ՝ Առանց բաժանման հաշվեկանոնից օգտվելու կարող ենք ասել, որ 105, 165 թվերը բաժանվում են 5-ի, քանի որ նրանց գրառումը վերջանում են 5-ով։ Ստուգում՝ 105։5=21,  165։5=33 100-ը բաժանվում են 5-ի, քանի որ նրա գրառումը վերջանում է 0-ով։ Ստուգում՝ 100։5=20

Թվի բաժանելիությունը 10-ի

 10-ի բաժանվում է այն թիվը, որի գրառումը վերջանում է 0-ով։

Օրինակներ՝ 100,  200,   250 թվերը բաժանվում են 10-ի, քանի որ նրանց գրառումը վերջանում են 0-ով։ Ստուգում՝ 100։10=10, 200։10=20, 250։10=25

 Թվի բաժանելիությունը 3-ի

Եթե թվի կարգերում եղած թվերի գումարը բաժանվում է 3-ի, ապա թիվը ևս բաժանվում է 3-ի։ Օրինակ՝ Պարզենք 12366 թիվը բաժանվու՞մ է 3-ի։ 1+2+3+6+6=18,  18։3=6, ուստի բաժանվում է։ Ստուգում՝ 12366:3=4122:

 Թվի բաժանելիությունը 9-ի

Եթե թվի կարգերում եղած թվերի գումարը բաժանվում է 9-ի, ապա թիվը ևս բաժանվում է 9-ի։ Օրինակ՝ Պարզենք 2277 թիվը բաժանվու՞մ է 9-ի։ 2+2+7+7=18 18։9=2, ուստի բաժանվում է։ Ստուգում՝ 2277:9=253

Թվի բաժանելիությունը 4-ի

Եթե թվի գրառման մեջ վերջին երկու թվանշանները 0-ներ են կամ կազմում են 4-ի բաժանվող թիվ, ապա տրված թիվը բաժանվում է 4-ի։ Օրինակ՝ 2600 թիվը բաժանվում է 4-ի, քանի որ թվի գրառման մեջ վերջին երկու թվանշանները 0-ներ են։

Ստուգում՝ 2600:4=650:

640  թիվը բաժանվում է 4-ի, քանի որ թվի գրառման մեջ վերջին երկու թվանշանները՝ 40-ը, կազմում են 4-ի բաժանվող թիվ, 40։4=10

 Ստուգում՝ 640:4=160:

Առաջադրանքներ

1. 126, 805, 1238,30402, 100, 1269,45890,45650 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 3-ի։

126 ` 1 + 2 + 6 = 9

805` 8 + 0 + 5 = 13

1238` 1 + 2 + 3 + 8 = 14

30402` 3 + 0 + 4 + 0 + 2 = 9

100 ` 1 + 0 + 0 = 1

1269 ` 1 + 2 + 6 + 9 = 18

4589` 4 + 5 + 8 + 9 = 26

45650` 4 + 5 + 6 + 5 + 0 = 20

 2. 333, 124, 1071,8972,829,2398, 10207, 15692 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։

333` 3 + 3 + 3 = 9

124` 1 + 2 + 4 = 7

1071 = 1 + 0 + 7 + 1 = 9

8972 = 8 + 9 + 7 + 2 = 26

829` 8 + 2 + 9 = 19

2398` 2 + 3 + 9 + 8 = 22

10207` 1 + 0 + 2 + 0 + 7 = 10

15692` 1 + 5 + 6 + 9 + 2 = 23

 3. 240, 100000, 1031, 1004, 20015, 28964,63984, 58962 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի։

240 : 4 = 60

100000 : 4 = 25.000

1031 Չի բաժանվում

1004 Չի բաժանվում

20015 Չի բաժանվում

28964 Չի բաժանվում

63984 Չի բաժանվում

58962 Չի բաժանվում

 4. 1000, 3685, 4253, 2560, 78954, 45807, 4589, 45865, 4853210 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 5-ի։

1000 : 5 = 2000

3685 : 5 = 737

4253 Չի բաժանվում

2560 : 5 = 512

78954 Չի բաժանվում

45807 Չի բաժանվում

4589 Չի բաժանվում

45865 : 5 = 9173

4853210 : 5 = 970642

5. 2362, 12059, 147560, 2564057, 125638, 15874, 15463 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 2-ի։

2362 : 2 = 1181

12059 Չի բաժանվում

147560 : 2 = 73.780

2564057 Չի բաժանվում

125638 : 2 = 62819

15874 : 2 = 7937

15463 Չի բաժանվում

 6. 100000, 2568, 15760, 154068, 1254000, 1468 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 10-ի։

100000 : 10 = 10000

2568 Չի բաժանվում

15760 : 10 = 1576

154068 Չի բաժանվում

1254000 : 10 = 125400

1468 Չի բաժանվում

 7. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 3-ի․

3180,

 4152,

 1281

 4116

8. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 9-ի․

 7506

5913,

42228

32454

9. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 4-ի․

 7522

5920

10. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 5-ի․

 4400

5610

Գործնկան աշխատանք

Կատարի՛ր գործնական աշխատանքները՝ 

1.Մեկ բառով գրի՛ր: 

ա) Ո՞վ է այն մարդը. որը կենդանիներին հետապնդելով և որսալով է զբաղվում: 

Որսորդ 

բ) Ի՞նչն է  այն առարկան. որ ստանում են մեծ՝ երկար ու լայն կտորից: Վերից վար կախվելով՝ ծածկում, փակում է որևէ բան: Դա նաև բեմն է բաժանում հանդիսասրահից: 

Վարագույր 

գ)Ի՞նչն է այն փոքրիկ միջատը, որ երկու թև ունի բարալիկ կնճիթ, որով սնվում է: Իսկ սնվում է արյունով: 

Մոծակ 

դ) Ո՞վ է այն արհեստավորը, որն զբաղվում է երեսը սափրելու, մազերը խուզելու, կտրելու, հարդարելու գործով: 

Վարսավիր 

ե) Ի՛նչն է այն պղնձյա առարկան, որի մեջ մետաղյա լեզվակ է կախված: Բարակ կամ հաստ պարանով լեզվակը պատերին են խփում՝ հնչեցնելու համար: 

Զանգակ 

2.            Տրված բառերն այբբենական կարգով դասավորի՛ր: 

Եղինջ. շյուղ. պատշգամբ, դարպաս, թակարդ, կաթսա, սրճեփ: 

դարպաս, Եղինջ. թակարդ, կաթսա, պատշգամբ, շյուղ, սրճեփ : 

3.Տրված բառերը գործածելով՝ պատմությո՛ւն հորինիր: 

Թանկ, թմբուկ, հերթ, հիշել, բերդ, գիրք, թիթեռ, թմրած,ընծա, կեռաս: 

Մի օր կեռասի ծառի տակ թմրած պարկած էի կողքս դրված էր մի գիրք Թմբկա բերդի առումը քուն էր իջել աչքերիս մի ակընթարթ հիշեցի որ այդ գիրքը ինձ մի թանկ մարդ է նվիրել և որոշեցի այն կարդալ հանկարծ նկատեցի թիթեռին, որը նստել էր գրքի վրա չցանկացա նրան անհանգստացնել և աչքերս փակեցի ու խոր քուն մտա։ 

Ես

Վաղո՜ւց, շա՜տ վաղուց, աշխարհում միայն մի բառ կար՝ «Ես»: Եթե մեկնումեկը

ուզում էր ասել.«Բարև, ես եմ», -ուղղակի ասում էր՝ . «ԵՍ»: Եթե ուզում էր ասել. «Ինձ մի նարի՜նջ տուր», կամ՝ «Ի՜նչ գեղեցիկ ծառ է», «Ծիտիկը ծլվլում է», դարձյալ միայն մի բառ էր ասում՝ «Ես»:

Դա միակ բառն էր աշխարհում:

Մարդկանց մի մասը ուղղակի գոռում էր այդ բառը, մյուսները՝ շշուկով էին ասում, մի քանիսը՝ լացով, ոմանք էլ՝ ծիծաղելով: Չէ՞ որ դա մարդկանց միակ բառն էր: Իսկ կենդանիները…

Շունն ասում էր.

«Հա՜ֆ-հա՜ֆ-հա՜ֆ,

Իսկույն այգի ինձ տարեք, խոտերի մեջ բաց թողեք»:

Կատուն ասում էր.

-Մյա՜ու-մյա՜ու,

Ես ձեր քնքուշ թագուհին եմ,

Ձեր բոլորի սիրելին եմ»:

Կովն ասում էր.

«Մու-ո՜ւ-ո՜ւ-ո՜ւ…

Ես կով եմ, իսկ դո՞ւ-ո՞ւ-ո՞ւ…»:

Մտրուկն ասում էր. «Ի-հի՜-հի՜-հի՜-հի՜,

Սա իմ մայրկն է, սա էլ՝ հայրիկը»:

Խոզն ասում էր.

-Մի բլիթ տվեք դդումով,

Որ ես դառնամ կլոր-կլոր,

Բայց ինչքան էլ կլորանամ, թռչող փուչիկ չեմ դառնա:

Թրթուրն ասում էր․

-Ես փափուկ եմ։

Թիթեռն ասում էր․

-Կարևոր չէ, թե ի՛նչ եմ եղել առաջ,

Դուք տեսեք, թե ի՛նչ եմ հիմա՜․․․

Տեսեք՝ ինչպես եմ թռվռում

Արևի տակ և ստվերում։

Իսկ ձկնիկը շշուկով էր խոսում.

-Կամա՛ց շարժվեք, մի՛ աղմկեք, սո՛՜ւս…

Իմ բալիկից նամակի եմ սպասում:

Ամենքը աշխարհում ինչ-որ բան էին ասում.

Սպիտակ վարդն ասում էր կարմիր վարդին.

-Ողջո՜ւյն, կարմիր գլխարկ:

Լապտերասյունն ասում էր․

-Ես շատ եմ երկա՜ր, երկա՜ր,

Ոտքս հողի մեջ է, գլուխս՝ երկնքում։

Գնացքն ասում էր․

Հելլո՜, ես գնում եմ Բուֆալո։

Միայն մարդիկ էին անվերջ-անդադար կրկնում «ԵՍ» բառը: Երբ բոլորը միասին ասում էին այդ բառը, ստացվում էր՝ ե՜ս-ե՜ս-ե՜ս-ե՜ս:

Մի օր էլ մարդկանց գլուխն սկսեց ցավել անընդհատ ես-ես-ես-ես ասելուց ու լսելուց: Գլխացավից ու ձանձրույթից ազատվելու համար նրանք շատ էին ուզում մի նոր բառ հնարել:

Վերջապես մի մարդ, որի գլուխը ամենից շատ էր ցավում «Ես» ասելուց, գտավ այդ նոր բառը:

Կեսգիշերին արթնանալով, նա ինչքան ուժ ուներ գոռաց՝ «ՈՉ»: Հաջորդ առավոտ աշխարհում արդեն մի նոր բառ կար՝ «ՈՉ»:

Այդ օրվանից գլխացավով տառապող մարդիկ ես-ես-ես-ես-ես ասող մարդկանց հանդիպելիս գոռում էին՝ ո՜չ-ո՜չ-ո՜չ-ո՜չ-ո՜չ:

Սկզբում թվում էր, թե նոր բառը կոպիտ է և տհաճ, շատերը չէին էլ ուզում լսել: Բայց հետո կամաց-կամաց դադարում էին ես-ես-ես-ես ասելուց և փորձում էին մի քիչ մտածել... Ու շուտով բոլորն էլ արդեն գիտեին «ոչ» բառը և նույնիսկ հաճույքով կրկնում էին:

Իսկապես որ դա լավ բառ էր:

«Ոչ» ասելիս գլուխը իրեն կլոր էր զգում, մի բան, որ չափազանց կարևոր էր գլխի համար: Եվ հետո, այդ բառը ստիպում էր, որ գլուխն իրեն մեծ զգա, իսկ դա գլխի համար ավելի լավ չափ է, քան՝ փոքրը:

Այժմ աշխարհում ասելու և լսելու համար արդեն երկու բառ կար:

Է՜հ, եթե կա երկու բառ, ինչո՞ւ չլինի երրորդը: Ու եթե կա երեք բառ, ինչո՞ւ չլինի չորրորդը: Իսկ եթե կա չորս բառ, ապա ի՞նչն է խանգարում, որ լինեն շա՜տ ու շա՜տ նոր բառեր:

Եվ եթե կա «ես»-ը,

Ինչո՞ւ չլինի «դու»-ն,

Եթե կա «ոչ»-ը,

Ինչո՞ւ չլինի «այո»-ն,

Եթե կարող է լինել «տաք»-ը,

Ինչո՞ւ չլինի «սառ»-ը,

Կոշտն ու փափուկը, մոտիկն ու հեռուն,

Թացն ու չորը, բարձր ու ցածրը,

Ճիշտն ու սխալը, թարսն ու շիտակը,

Լույսն ու խավարը, սևն ու սպիտակը:

Այսպես, մարդիկ սկսեցին իրար հետ խոսել, հարցեր տալ ու պատասխանել: Ու մտածել, թե ինչ բան է այս աշխարհը:

Եվ մինչև հիմա էլ փնտրում են այդ հարցի  պատասխանը:

Առաջադրանքներ՝

Պատմվածքից դուրս գրի՛ր՝

ա. հականշային զույգեր

ես- դու 

Ոչ — այո 

Տաք — սառը 

Կոշտն — փափուկը 

 մոտիկն — հեռուն 

Թացն — չորը, 

 բարձր — ցածրը 

Ճիշտն — սխալը 

թարսն — շիտակը 

Լույսն — խավարը 

սևն — սպիտակը 

բ. հինգական գոյական, ածական, բայ։

Գոյական — Աշխարհ, Մարդ, կենդանի, խոտ, այգի

Բայ — ուզել, ասել, գնալ, թռչել, լսել

Ածական — կլոր, կարմիր, երկար, հեռու, մոտիկ